- AI
- truyền thông
- MC AI
- nghề MC
- tương lai việc làm

Góc nhìn · Truyền thông & AI
Trí tuệ nhân tạo đang biến chúng ta thành Trí TỆ nhân tạo?
Một MC AI đã đọc bản tin tại Hội nghị Truyền thông Thế giới lần thứ 7 ở Bắc Kinh. Là một người dẫn bản tin, tôi không sợ nó thay chỗ mình. Tôi sợ một điều khác: liệu rằng chúng ta có đang đứng yên, trong khi cả thế giới đang chuyển động?
01Bắc Kinh, tháng 11/2026
MC AI Xinyan và cảm giác của một người dẫn bản tin
Tuần đầu tháng 11/2026, tại Hội nghị Truyền thông Thế giới lần thứ 7 ở Bắc Kinh, Tân Hoa Xã ra mắt hai robot hình người dẫn bản tin. Phía sau hai robot này là Đạo diễn Trương Nghệ Mưu (một trong những nhà làm phim xuất sắc và có ảnh hưởng nhất của điện ảnh Trung Quốc), phụ trách tạo hình. Hãng UBTech cung cấp da sinh học, hệ điều hành và mô hình ngôn ngữ xử lý cảm xúc. Robot đọc được nhiều thứ tiếng, tương tác trực tiếp với khán giả và lấy dữ liệu từ nguồn tin đã xác minh để hạn chế sai sót (VnExpress).
Hồ sơ · Robot dẫn bản tin● Tân Hoa Xã
- Ra mắt
- Hội nghị Truyền thông Thế giới lần thứ 7, Bắc Kinh, tuần đầu 11/2026
- Số lượng
- 2 robot hình người: Xinyan (nữ) và một robot nam
- Tạo hình
- Đạo diễn Trương Nghệ Mưu
- Công nghệ
- UBTech: da sinh học, hệ điều hành, mô hình ngôn ngữ xử lý cảm xúc
- Khả năng
- Đọc nhiều thứ tiếng, tương tác trực tiếp với khán giả, lấy dữ liệu từ nguồn tin đã xác minhĐa ngôn ngữTương tác trực tiếpDữ liệu đã xác minh

MC REAL
Là một người dẫn bản tin, người dẫn chương trình, khi đọc thông tin ấy, tôi có hai cảm giác cùng lúc. Một là thán phục: con người đã đi rất xa để tạo ra một cỗ máy biết nhìn, biết nói, biết mỉm cười. Hai là một câu hỏi rất thật, mà tôi tin nhiều đồng nghiệp cũng đang tự hỏi:
Vậy mình có bị thay thế không?
Bài viết này sẽ trả lời thật chi tiết.
02Bức tranh toàn cầu
Đến năm 2026, AI đang phát triển thế nào?
Báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cho thấy đến năm 2030, khoảng 170 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra, trong khi 92 triệu việc làm biến mất. Thị trường vẫn tăng ròng 78 triệu chỗ làm, nhưng không phải cho cùng một nhóm người.
Đến 2030: mất 92 triệu, tạo 170 triệu, tăng ròng 78 triệu việc làm
Đơn vị: triệu việc làm · WEF Future of Jobs 2025
Việc làm mới
Việc làm mất đi
Tăng ròng
Thanh đỏ “ăn” vào phần việc làm mới: 92 triệu chỗ làm cũ biến mất, phần còn lại mới là tăng ròng. Người mất việc và người được tuyển thường không phải cùng một người.
59/100
59 trên 100 người lao động cần được đào tạo lại trước năm 2030.
~40%
Kỹ năng công việc sẽ thay đổi vào năm 2030. Gần một nửa những gì ta đang giỏi hôm nay sẽ phải học lại.
41%
Doanh nghiệp dự kiến cắt giảm nhân sự ở những khâu AI có thể tự động hóa.
~40%
Việc làm toàn cầu chịu tác động của AI, theo IMF. Ở các nền kinh tế phát triển, con số này lên tới 60%.
Nguồn: WEF Future of Jobs Report 2025; IMF (1/2024, qua CNBC).
Nói cách khác, câu hỏi không còn là “AI có ảnh hưởng đến nghề của tôi không”, mà là “tôi đã chuẩn bị gì cho kỷ nguyên AI”.
VNViệt Nam trong làn sóng AI
Việt Nam không đứng ngoài làn sóng này. Thậm chí, người Việt đang đón AI nhanh hơn hầu hết các nước trong khu vực. Theo báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google, Temasek và Bain, 81% người dùng Việt Nam sử dụng công cụ AI hằng ngày và 83% tham gia học, nâng cao kỹ năng AI: cả hai đều cao nhất Đông Nam Á.
Nghiên cứu của AWS và Strand Partners cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp Việt ứng dụng AI tăng từ 13% (2024) lên 18% (2025) và 26% (2026), tương đương gần 245.000 doanh nghiệp. Trung bình cứ 7 phút lại có thêm một doanh nghiệp bắt đầu dùng AI (AWS, VnEconomy). Và trong nhóm doanh nghiệp đã ứng dụng, 61% ghi nhận doanh thu tăng (trung bình +16%), 58% kỳ vọng tiết kiệm chi phí khoảng 20%. Các ứng dụng có tính năng AI tại Việt Nam tăng doanh thu 78% trong một năm.
Việt Nam: hào hứng bậc nhất Đông Nam Á
Người dùng, doanh nghiệp và hiệu quả kinh doanh qua các con số
người dùng dùng AI hằng ngày
Cao nhất Đông Nam Á
tham gia học, nâng cao kỹ năng AI
Cao nhất Đông Nam Á
Doanh nghiệp dùng AI tăng gấp đôi sau 2 năm
% doanh nghiệp Việt ứng dụng AI · AWS / Strand Partners
13%
18%
26%
2024
2025~170.000 DN
2026~245.000 DN
7 phút
lại có thêm 1 doanh nghiệp bắt đầu dùng AI
+78%
doanh thu các ứng dụng có tính năng AI tại Việt Nam trong một năm
Trong nhóm doanh nghiệp đã ứng dụng AI
AWS / Strand Partners
ghi nhận doanh thu tăng
trung bình +16%
kỳ vọng tiết kiệm chi phí
khoảng 20%
Nguồn: e-Conomy SEA 2025 (Google, Temasek, Bain); AWS / Strand Partners (2025, 2026), qua VnEconomy.
57%
doanh nghiệp cho rằng kỹ năng quan trọng nhất 5 năm tới là đánh giá có phản biện kết quả AI đưa ra
Biết nghi ngờ · kiểm chứng · chọn lọc. Nguồn: AWS
Theo AWS, 57% doanh nghiệp cho rằng kỹ năng quan trọng nhất trong 5 năm tới là đánh giá có phản biện kết quả AI đưa ra, tức là biết nghi ngờ, kiểm chứng và chọn lọc. Đó là kỹ năng của con người, không phải của máy. Và tôi tin rằng, đây cũng là kỹ năng quan trọng nhất chúng ta cần học ở thời điểm này.
03Ngành của chúng tôi
Ngành Truyền thông bị ảnh hưởng ra sao?
Nếu có một ngành cảm nhận AI rõ nhất, đó là truyền thông. Bởi sản phẩm của chúng tôi là chữ, là giọng nói, là hình ảnh: đúng những thứ AI tạo ra giỏi nhất.
Những “MC ảo” đã xuất hiện từ lâu hơn nhiều người nghĩ:
8 năm của những người dẫn bản tin không có nhịp tim
Các MC AI tiêu biểu đã lên sóng, 2018 → 2026
- 2026Xinyan và một robot nam, robot hình ngườiTân Hoa XãTRUNG QUỐC
- 2023FedhaKuwait NewsKUWAIT
- 2023SanaKênh Aaj TakẤN ĐỘ
- 2023Joon và MonicaAstro AwaniMALAYSIA
- 2023Nadira, Sasya, BhoomiTVOneINDONESIA
- 2018MC ảo đọc tin tiếng Trung và tiếng AnhTân Hoa XãTRUNG QUỐC
Nguồn: Techwire Asia, Adweek, VnExpress.
Nhưng có một chi tiết ít ai nhắc: khán giả chưa sẵn sàng. Khảo sát của Viện Reuters (Đại học Oxford) năm 2025 tại 6 quốc gia cho thấy chỉ 12% người được hỏi cảm thấy thoải mái với tin tức do AI làm hoàn toàn. Con số này là 43% với tin do con người dẫn dắt có AI hỗ trợ, và 62% với tin do con người làm hoàn toàn (Nieman Lab).
Càng nhiều “người” trong bản tin, khán giả càng thoải mái
% người được hỏi cảm thấy thoải mái · Reuters Institute 2025, 6 quốc gia
AI làm hoàn toàn
12%
Người dẫn dắt, AI hỗ trợ
43%
Người làm hoàn toàn
62%
Nguồn: Reuters Institute, Generative AI and News Report 2025 (qua Nieman Lab).
04Công bằng mà nói
Những điều MC AI làm tốt hơn chúng ta
Công bằng mà nói, ở nhiều việc, MC AI đã vượt chúng tôi.
24/7, giọng không đổi
Đọc bản tin lúc 3 giờ sáng với chất giọng y như lúc 8 giờ tối. Không cần trang điểm, không cần tập luyện, không xin nghỉ hay đổi ca vì đau ốm.
Nhiều ngôn ngữ trong vài phút
Cùng một bản tin có thể phát bằng tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung trong vài phút.
Hàng trăm bản tin mỗi ngày
Cập nhật tin từ nguồn dữ liệu theo thời gian thực, sản xuất hàng trăm bản tin ngắn mỗi ngày cho từng nhóm khán giả riêng.
Nếu định nghĩa nghề MC chỉ là “đọc đúng, đọc rõ một văn bản có sẵn”, thì thú thật, chúng ta đã thua. Nhưng…
05Ngoài kịch bản
Có những điều MC AI chưa thể làm
Nghề dẫn chương trình chưa bao giờ chỉ là đọc. Những giây phút đáng giá nhất của một MC thường là những giây phút không có trong kịch bản. AI vận hành dựa trên dữ liệu đã có; còn sân khấu thì luôn sinh ra những tình huống chưa có trong dữ liệu nào.
Cỗ máy AIVận hành dựa trên dữ liệu đã có. Là phép tính.
vs
Người dẫnXử lý tình huống chưa có trong dữ liệu nào. Là phán đoán theo từng khoảnh khắc.
Đọc vị khán phòngMột MC giỏi nhìn khán phòng, quan sát khán giả và đọc vị được cảm xúc của họ. Từ đó đổi nhịp điệu dẫn dắt, bớt một đoạn nội dung, thêm một câu vui vẻ, gia tăng xúc tác, khích lệ tinh thần, đẩy thêm năng lượng hay chiều sâu cảm xúc... Đó là phán đoán theo từng khoảnh khắc, không phải phép tính như một cỗ máy AI.
Trách nhiệm và sự tín nhiệmMột người dẫn đại diện cho chương trình, cho một ekip phía sau. Họ cần có trách nhiệm với từng lời mình nói ra trên sân khấu. Đó là sự tín nhiệm mà khán giả trao cho họ. Niềm tin đó được xây qua nhiều năm: từ gương mặt quen thuộc thường xuyên xuất hiện, từ những lần người dẫn có mặt ở hiện trường nóng nhất đến những lần đồng cảm với khán giả trong từng câu chuyện.
Câu hỏi không có trong kịch bảnHoặc trong lúc tương tác với khách mời trong talkshow, câu hỏi hay nhất thường không nằm trong kịch bản chuẩn bị sẵn. Nó được hỏi khi người dẫn nghe thấy một khoảng ngập ngừng trong giọng khách mời, một chi tiết ậm ừ hoặc một câu trả lời có vẻ chưa chạm đến tận cùng của thông tin. Và “MC real” dám hỏi tiếp…

LIVE · 12:05
TRỌNG HIỀNBản tin trưa · HTV7
Niềm tin được xây qua nhiều năm, từ một gương mặt quen thuộc thường xuyên xuất hiện.Thứ khán giả trao cho người dẫn, không phải cho cỗ máy.
064 cuộc cách mạng công nghiệp
Lịch sử đã từng trả lời câu hỏi này
Nỗi lo “máy móc cướp việc” không mới. Mỗi lần nhân loại bước sang một kỷ nguyên công nghệ, nó lại trở lại, và mỗi lần, lịch sử đều đưa ra cùng một đáp án: công nghệ không xóa con người, nó xóa những người không chịu thay đổi.
1.0CUỐI TK 18
Máy hơi nước, máy dệt cơ khí
Ở Anh, những người thợ dệt phong trào Luddite đập phá máy móc (1811–1816). Máy vẫn ở lại; ngành dệt mở rộng và cần nhiều lao động hơn, nhưng ở những vị trí mới.
Phong trào Luddite
18111816
2.0CUỐI TK 19 – ĐẦU TK 20
Điện, dây chuyền sản xuất
Năm 1913, dây chuyền lắp ráp của Ford rút thời gian lắp một chiếc Model T từ khoảng 12 giờ xuống dưới 2 giờ. Xe hơi rẻ đi, cả một nền công nghiệp ô tô, đường sá, dịch vụ ra đời.
Thời gian lắp 1 chiếc Model T
3.0NỬA SAU TK 20
Máy tính, tự động hóa
Máy ATM xuất hiện từ 1969, người ta lo nhân viên giao dịch ngân hàng thất nghiệp. Thực tế, số giao dịch viên ở Mỹ không giảm: ngân hàng mở thêm chi nhánh, còn giao dịch viên chuyển sang tư vấn khách hàng (James Bessen).
Giao dịch viên ngân hàng ở MỹKhông giảm, đổi vai sang tư vấn
4.0HÔM NAY
Internet, dữ liệu, AI
Kodak tự tay tạo ra chiếc máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên năm 1975 nhưng ngần ngại từ bỏ phim cuộn, rồi nộp đơn phá sản năm 2012. Công nghệ không giết Kodak; sự chậm thay đổi mới làm việc đó.
Từ phát minh đến phá sản
19752012
37 năm chần chừNguồn: James Bessen (qua Conversable Economist) và các tư liệu lịch sử phổ biến.
Ngành của tôi cũng từng đi qua những lần như thế. Khi truyền hình ra đời, người ta nói phát thanh sẽ chết. Khi mạng xã hội bùng nổ, người ta nói truyền hình sẽ chết. Không có gì chết cả. Chỉ có những người làm nghề không chịu học cách kể chuyện trên nền tảng mới dễ dàng bị bỏ lại phía sau.
07Cách tôi làm việc với AI
Không chống lại, hãy cưỡi lên
Bài học từ lịch sử khá rõ: người thắng không phải người chống lại công nghệ, mà là người học dùng nó sớm nhất. Những công việc đòi hỏi sáng tạo trong cách giải quyết vấn đề, đòi hỏi phán đoán và cảm xúc con người, sẽ vẫn tồn tại. Nhưng cách làm những công việc ấy có lẽ cần khác đi.
Với người làm nghề nói (MC, giáo viên, người bán hàng, người làm nội dung), tôi nghĩ có thể chia việc thành hai phần rõ ràng:
Giao cho AI
Giữ lại cho mình
Tìm hiểu nhanh một chủ đề, tổng hợp tư liệu
Kiểm chứng và chọn điều nên, đáng, cần nói
Dựng khung kịch bản, gợi ý câu hook theo dữ liệu
Tone giọng, các nhấn nhá, câu chữ... cần mang dấu ấn và bản sắc riêng
Luyện phát âm, kiểm tra tốc độ nói
Cảm xúc và cách kết nối với khán giả
Dựng video thô, làm phụ đề
Ý tưởng, câu chuyện, góc nhìn, cách kể...
Dịch và chuyển đổi nội dung sang nhiều nền tảng
Ứng biến trên sân khấu, trách nhiệm với lời mình nói
Bản thân tôi đang làm điều này mỗi ngày: dùng AI để tổng hợp tin, tìm ý tưởng, dựng bản nháp. Thời gian tiết kiệm được, tôi dành cho việc mà không cỗ máy nào làm thay: chuẩn bị cảm xúc cho một chương trình, lắng nghe khách mời, và nghiền ngẫm về điều mình muốn nói.
AI sẽ không thay thế bạn. Người biết dùng AI mới là người thay thế bạn.
Một câu nói đang được nhắc lại nhiều, và tôi thấy đúng.
08Kết
Trí tuệ nhân tạo, hay Trí TỆ nhân tạo?
MC AI Xinyan sẽ đọc tin ngày càng hay hơn. Đó là điều chắc chắn. Điều không chắc chắn là chúng ta, những con người, có tiến bộ nhanh như vậy không.
AI không tự biến ai thành thừa thãi. Chúng ta tự làm điều đó khi ngừng học, khi giao hết việc suy nghĩ cho cỗ máy, khi chấp nhận câu trả lời đầu tiên mà không hỏi lại. Một người chỉ biết sao chép điều AI viết sẽ dần giống một phiên bản kém hơn của chính AI.
Trí tuệ nhân tạo là công cụ mạnh nhất mà thế hệ chúng ta từng có trong tay. Nhưng nếu không học và không phát triển, chính nó sẽ lặng lẽ biến chúng ta thành những Trí TỆ nhân tạo: nhanh hơn, tiện hơn, nhưng rỗng hơn.
Trọng HiềnMC “real”, không phải AI.
Nguồn tham khảo (tổng hợp bởi AI)
- VnExpress – Robot hình người dẫn chương trình tin tức đầu tiên trên thế giới
- World Economic Forum – Future of Jobs Report 2025
- CNBC – IMF warns AI to hit almost 40% of global employment
- Nieman Lab – Reuters Institute, Generative AI and News Report 2025
- Techwire Asia – AI news anchors and which countries have them
- Adweek – Kuwait news outlet unveils AI anchor named Fedha
- Conversable Economist – ATMs and a rising number of bank tellers
- VnEconomy – AWS / Strand Partners: gần 245.000 doanh nghiệp Việt ứng dụng AI
- e-Conomy SEA 2025 (Google, Temasek, Bain), qua Viet Nam News
Bài viết có sự hỗ trợ của AI trong việc tìm kiếm và tổng hợp thông tin. Ảnh bản tin HTV: nhân vật cung cấp. Ảnh MC AI: Tân Hoa Xã. Các hình minh họa còn lại là đồ họa do AI vẽ.


